Jesień w sercu

Nigdy nie ma dobrego momentu, żeby zacząć coś robić. A przynajmniej ja do pisania tego bloga przymierzałem się latami.

Byłem przekonany, że rozpocznę dokładnie rok temu. Zajrzałem jednak w swoje wnętrze i zobaczyłem, że jeszcze kompletnie nie jestem gotowy. I bardzo dobrze, bo przez ten rok wydarzyło się tyle, że na wiele spraw zmieniłem pogląd.

Wcześniej prowadziłem kanał na YouTubie „Droga Środka – Miedzy Wschodem a Zachodem”, który zacząłem z pewną nie do końca klarowną wizją. Miałem ogólny zamysł, a pomysły na filmy przychodziły spontanicznie. Osiągnąłem ogromny sukces – nagrałem 89 filmów w 2 lata, które się spodobały wielu osobom, co potwierdzają komentarze i liczba subskrypcji – 39,2 tysiące. Jestem za to bardzo wdzięczny.

W pewnym momencie coś się jednak we mnie skończyło.

Po jednym z wywiadów zrozumiałem, że nie chcę być tylko yootuberem od pokazywania, jakie punkty ucisnąć, kiedy boli żołądek. Chcę też otwarcie dzielić się swoimi przemyśleniami. Taki był prawdziwy zamysł „Drogi Środka” w sumie od początku.

Zrozumiałem jednak, że żeby to zrobić, muszę zapytać siebie, kim jestem i czego chcę.

Te pytania towarzyszyły mi przez ostatnie trzy lata, kiedy przestałem nagrywać. Skupiłem się na własnej psychoterapii, relacjach z rodziną, znajomymi i wyjazdach. Skończyłem osteopatię zdając pozytywnie egzamin, wróciłem do nauki języka chińskiego i skoncentrowałem się na pracy w gabinecie.

Postanowiłem stworzyć warunki, w których pomysł na dalszą drogę będzie mógł do mnie przyjść. Bez ciągłego odpytywania siebie, czy to już. Bez presji. Z presji nie rodzi się nic kreatywnego.

Znacie zasadę wu wei? Taoistyczną ideę działania bez forsowania? Właśnie ona towarzyszyła mi przez ostatni rok. I powiem Wam, że była to piękna przygoda.

Co zakończyło ten piękny letarg?

Koniec lata. Jesień. Myśli o przemijaniu. Pomyślałem „Kurde, w sumie od tego mogę zacząć mój powrót”.

Nagrałem film na Instagram i Facebooka o Jesieni,smutku i melancholii (https://www.facebook.com/share/v/1A6NQYuZXS/)

Dosłownie tydzień później umarł mój ukochany dziadek Przemek. Miał 95 lat.

I nagle przyszło mi przejść od teorii do praktyki. Na własnej skórze przerobiłem — i przerabiam dalej — co znaczy Smutek i Żałoba Jesienią.

Jesień w Sercu

W języku chińskim jest znak, który wyjątkowo pasuje do tej historii. Ale najpierw spójrzmy na dwie jego części.

秋

Qiū — jesień.

心

Xīn— serce.

A kiedy postawimy Jesień nad Sercem, otrzymamy taki znak:

愁

Chóu — smutek, troska, zmartwienie.

Jesień w sercu.

Bardzo mi się spodobał ten obraz.

Smutek to Jesień w Sercu.

Mam wrażenie, że ktoś zmieścił w jednym znaku całe doświadczenie tej pory roku.

Znak Serca pojawia się również w znakach opisujących inne emocje, choćby gniew – nu 怒. Serce w dawnym chińskim rozumieniu było ośrodkiem związanym z emocjami, duszą czy umysłem (podobnie jak w wielu innych starożytnych kulturach – Egipt, Mezopotamia, Indie, Chrześcijaństwo… tzw. kardiocentryzm).

Zresztą my też mówimy, że coś leży nam na sercu. Że mamy ciężkie serce. Że komuś serce pękło…

Osobiście wierzę, że starożytni mieli trochę racji z tym Sercem i jego rolą, która wykracza poza funkcje tłoczenia krwi:)

Kiedy robi się ciszej

Jesienią robi się chłodniej. Dni stają się krótsze. Drzewa tracą liście. W tradycyjnym chińskim opisie to czas zbierania i zachowywania. Ruch zaczyna kierować się do wewnątrz.

A my? Chcemy czy nie, nam też trudniej utrzymać letni rytm. Mniej czasu spędzamy na dworze, częściej zostajemy w domu. I trochę bardziej zostajemy sami ze sobą.

Ten ruch sprzyja introspekcji. Przyglądaniu się temu, co właściwie się w nas dzieje.

Latem łatwo się rozproszyć. Wyjazd, spotkanie, motocykl, żagle. Sam bardzo lubię te aktywności. Tylko że kiedy tyle dzieje się na zewnątrz, łatwo przeoczyć to, co nadbudowało się w środku. Napięcie w relacji. Niewygodną myśl. Smutek, na który nie było czasu.

A Jesienią robi się ciszej i zaczynamy to słyszeć.

Myślę, że dlatego dla wielu osób jest to trudny moment. Kończą się zajęcia i zostajemy z czymś, od czego wcześniej odciągało nas życie. Czasem próbujemy zapełnić tę ciszę serialem, telefonem, pracą. Czasem alkoholem. Zastanawiam się, ile w takim wieczornym kieliszku jest przyjemności, a ile potrzeby, żeby przez chwilę nie słyszeć siebie.

Na jesienny nastrój wpływają też krótsze dni, światło i rytm snu. U części osób pojawia się depresja sezonowa.

Śmiem podejrzewać, że część osób lubiących Jesień lubi właśnie tę możliwość zajrzenia w siebie. Refleksyjność. Zwolnienie. Przynajmniej u siebie widzę taki związek.

Zbieramy i żegnamy

Polskie słowo „Jesień” ma prasłowiańskie korzenie, a jego dalsze językowe powiązania prowadzą do czasu żniw i zbiorów. Zbieramy więc owoce tego, co wyrosło, i przygotowujemy się na Zimę. Podobnie chiński znak Jesieni składa się z dwóch części

 秋

qiū – Jesień

禾

hé – zboże, roślina uprawna, symbol dojrzewających plonów.

火

huǒ – ogień, kojarzony między innymi z wypalaniem pozostałości po zbiorach.

Czyli Jesień to zbiory, podsumowania i przygotowanie do Zimy.

Jeżeli na pory roku popatrzymy się z perspektywy cyklu życia to Zima jest śmiercią. Świat Zimą cichnie, część przyrody obumiera. Jesienią obserwujemy ten proces, czujemy, że nadchodzi i możemy pomyśleć o własnym przemijaniu.

Na szczęście pomaga Nam świadomość, że po Zimie przyjdzie Wiosna. Znamy ten rytm. Widzieliśmy go wiele razy. Podobnie mają rośliny i zwierzęta, które gromadzą siły wewnątrz żeby przetrzymać Zimę i eksplodować Wiosną i Latem.

Ja sam lubię Jesień. Szczególnie, kiedy pod nogami chrzęszczą liście, świeci słoneczko, a po spacerze można zawinąć się w koc, zrobić herbatę i usiąść z książką albo przed TV. Gorzej jakbym musiał Jesień spędzić w domu bez centralnego ogrzewania – przerobiłem już to i powiem Wam szczerze, że jak się robi zimno, ciemno i ponuro, nie tylko na zewnątrz, ale też w domu, to zmierzenie się z własnymi demonami nie jest już taki łatwe.

Smutek przeżywamy ciałem

W medycynie chińskiej Jesień, Smutek i płacz wiążą się z Płucami oraz przemianą Metalu.

肺

Fèi — płuca.

W tym roku mocno poczułem jesienny temat we własnym ciele. Od około trzech tygodni mam problem z zatokami. Czyli mniej więcej od śmierci Dziadka. Ta zbieżność mnie porusza. Patrząc przez język medycyny chińskiej, myślę o systemie Płuc, z którym tradycyjnie wiąże się również zatoki. W końcu powietrze przechodzi przez nos trafia do zatok żeby się ogrzać i pozbyć drobnoustrojów i kieruje się do Płuc. Z tej perspektywy jest bardzo uprawnione żeby nazwać zatoki cześcią układu oddechowego.

Ci skubani starożytni Chińczycy to jednak coś tam dobrze kminili:)

W każdym razie moje Płuca dostały w kość (głównie kość czołową)— tak to odczuwam. Czemu tak się stało?

Może przez Jesień, która jest związana ze Smutkiem, a może przez Śmierć Dziadka i Żałobę… a może przez to, że nie ogarnąłem w porę żeby łazić w ciepłej czapce;) Najpewniej kombinacja tej trójki.

W każdym razie Emocja ewidentnie wpłynęła na moje Ciało. I tu kolejna część opowieści o Płucach.

Z Płucami związane jest  Po.

魄

Pò — najczęściej tłumaczone jako „dusza cielesna”.

No dobrze, ale co to znaczy? W dawnych chińskich koncepcjach Po wiązano z cielesnym, ziemskim wymiarem istnienia. W Ling Shu opisano je jako to, co towarzyszy esencji życia, czyli jing, i przypisano je Płucom.

Ja przybliżam sobie Po przez bezpośrednie doświadczenie ciała. Coś mnie porusza i pojawiają się łzy. Słyszę wiadomość, a zanim poukładam ją w głowie, już ściska mnie w gardle. W żałobie ten obraz jest mi szczególnie bliski. Mogę sobie tłumaczyć, że dziadek miał 95 lat i przeżył długie życie. A później przychodzi wspomnienie i zmienia mi się oddech. Można rozumieć, co się wydarzyło, i całym ciałem nadal to przeżywać.

Właśnie – Oddech – nie da się lepiej połączyć z ciałem i z Po przez oddech. Nie musi być to intensywny oddech, ale ważne żeby się na nim skoncentrować. Nie jest przypadkowe, że w niemal wszystkich praktykach duchowych koncentruje się właśnie na oddechu. Powrót do ciała nas zakorzenia i uspokaja.

Po – Oddech – Płuca – Smutek – Jesień

Jak ciało reaguje na Smutek i Żałobę? Głowa pochyla się do przodu i w dół, barki przesuwają się do protrakcji ( w przód), oddech się spłyca, twarz staje się blada, głos słaby – łapiecie już czemu Płuca? Spróbujcie utrzymując taką postawę i swobodnie oddychać. Widzieliście kiedyś kogoś, kto wyprostowany, z wypiętą klatą mówi Was donośnym głosem, że jest… Smutny?… no właśnie;)

W medycynie chińskiej Jesień powiązana jest w Elemencie Metalu z Jelitem Grubym, ale o tym więcej w kolejnym wpisie.

Jesienne zalecenia

W ten refleksyjny czas warto zwrócić również uwagę na kilka istotnych elementów, które będą dla Was wspierające.

Oddech – spokojny, świadomy, naturalny. Warto poświęcić 5–10 minut dziennie na spokojny oddech, najlepiej przez nos, bez wymuszania głębokich wdechów. Pomocne mogą być qigong, medytacja (jestem jej szczególnym fanem) i ćwiczenia oddechowe. Powolne oddychanie może wspierać redukcję stresu. Jeżeli masz możliwość – spaceruj poza zadymionym miastem.

Aktywność – mniej pośpiechu, ale nie mniej ruchu. Jesień nie powinna oznaczać rezygnacji z ćwiczeń. Spacery, umiarkowany trening siłowy, pływanie, joga czy qigong pomagają zachować sprawność. Warto wykorzystywać naturalne światło dzienne, zwłaszcza rano.

Odpoczynek – uszanuj potrzebę regeneracji. Krótsze dni mogą sprzyjać senności i zmianom nastroju. Warto zadbać o regularny sen i ograniczyć intensywną stymulację wieczorem. Odpoczynek nie musi być nagrodą za produktywność – jest naturalną potrzebą organizmu.

Cisza – przestrzeń na introspekcję. Warto codziennie znaleźć choćby 10–15 minut bez telefonu, muzyki, wiadomości i innych bodźców. Spacer w ciszy, medytacja albo zwykłe siedzenie przy oknie pozwalają zauważyć emocje, które łatwo zagłuszyć codzienną aktywnością.

Socjalizacja – Jesień może być dobrym czasem na ograniczenie nadmiaru spotkań i zobowiązań. Zamiast nieustannego przebywania wśród ludzi warto wybierać relacje, w których możemy być sobą.

Dieta – odżywianie i nawilżanie. W medycynie chińskiej jesień łączy się z suchością (燥, zào), dlatego tradycyjnie zaleca się potrawy nawilżające: gruszki, jabłka, gotowane warzywa, zupy i kleiki. Ogranicza się nadmiar bardzo ostrych, wysuszających przypraw.

Jesienią nie musimy być tak aktywni jak latem. Nie musimy wypełniać każdej wolnej chwili spotkaniami, podróżami czy kolejnymi obowiązkami. Możemy pozwolić sobie na więcej ciszy, snu, spokojnego ruchu i czasu spędzonego z samym sobą. Nie oznacza to izolacji ani bezczynności. Chodzi raczej o odnalezienie równowagi pomiędzy tym, co kierujemy na zewnątrz, a tym, co pozostawiamy dla siebie. Być może właśnie tego uczy nas jesień – że wycofanie nie zawsze jest stratą, a odpoczynek nie jest przeciwieństwem życia.

Poczuć, pobyć, odpuścić

Bliskie jest mi podejście, żeby emocję najpierw poczuć. Przyjrzeć się jej, pobyć z nią, a kiedy przyjdzie czas, pozwolić jej się zmienić lub odejść.

Tylko że to budzi Strach. A co, jeśli mnie wciągnie? Jeśli już z tego nie wyjdę?

Szczególnie jak wmawia się nam od małego, że są emocje pozytywne i negatywne. Generalnie amerykańskim stylem wszyscy powinniśmy być weseli i uśmiechnięci cały czas. A jak nie jesteś – weź magiczną tabletkę;) „nie smuć się”, „nie martw się” , nie złość się”, „uśmiechnij się”… a może kurde ja akurat chce i mam dobry powód żeby się posmucić?

Nie ma emocji negatywnych. Są adekwatne i nie adekwatne. Kiedy umarł Ci ktoś bliski i jesteś szczęśliwy – nieadekwatna. Kiedy jest Ci z tego powodu smutno – adekwatna. Podobnie z czasem trwania emocji. Emocje straty na przykład trzeba poczuć, ale nie przebywać w niej cały czas latami – to jest niszczące.

Zaobserwować – zastanowić się co oznacza – poczuć – puścić. Ot recepta.

Kluczem jest żeby emocji nie wypierać. Jak się pojawią to przyjrzeć się o czym mówią. Czasami w nich pobyć, ale też nie do końca się z nimi identyfikować.

Podczas kursów medytacji Vippassana nauczyłem się żeby przyglądać się emocjom. Żeby zauważać, że nie są mną. Bo nie są. Są gośćmi. Ale warto pamiętać, że często niosą też ze sobą ważną informację.

Próba wyparcia, zbyt szybkiego postawienia się do pionu zazwyczaj kończy się źle. Niewyrażone emocje nadbudowują się w nas żeby później eksplodować jak wulkan, na przykład Wiosną w postaci Złości.

Warto też pamiętać o tym, że możemy poruszać się między stratą a codziennością. Raz płaczemy, innym razem gotujemy obiad czy spotykamy znajomych. Można się zaśmiać, a później znowu zatęsknić.

Potrzebna jest też oczywiście czujność. Kiedy przygnębienie narasta, pojawia się beznadzieja i coraz trudniej radzić sobie z codziennością, warto sięgnąć po pomoc. Sam od lat korzystam z psychoterapii. Wiem, ile daje przyjrzenie się sobie z drugim człowiekiem.

No ale po cholerę nam ten smutek?

Dla mnie jest momentem, w którym mogę zobaczyć, co straciłem i dlaczego było ważne. Zatrzymać się. Poukładać coś w głowie. Czasem zwilżyć oczy.

Patrzę na to przez rytm pór roku. Jesień daje obraz pożegnania. Zima — wycofania, niepewności, a nawet strachu. Wiosna — siły do ruszenia dalej, także zdrowej złości, która pomaga postawić granice. Lato — aktywności i radości.

W takim obrazie przeżycie Jesieni robi miejsce na to, co przyjdzie później. Mam wrażenie, że sprawy, które uporczywie spycham, potrafią wracać w najmniej odpowiednim momencie. Wolę więc zobaczyć, co się we mnie dzieje.

Nie zachęcam do smucenia się na siłę. Zachęcam do wyjścia na dwór także w zamglony wieczór i zauważenia własnej reakcji.

Może pojawi się melancholia. Wspomnienie. A może spokój, bo wszystko trochę zwalnia.

Warto zobaczyć, co ta Jesień przynosi właśnie nam.

Mnie przyniosła pożegnanie Dziadka Przemka.

I początek tego bloga.

Michał

Przeczytałeś/łaś już? To zobacz film na YouTube: https://youtu.be/IRuSNasyo5w